Κούρτα Σαμοθράκη

                                                               ΚΟΥΡΤΑ
     Ο κ.Μανόλης με έδωσε την ευκαιρία να δω και να γνωρίσω από κοντά το κούρεμα των προβάτων ή ''κούρτα'' ,όπως αλλιώς λέγονται τα λένε στο νησί της Σαμοθράκης.Η συγκεκριμένη που θα αναφέρουμε έγινε το Σάββατο 9 Ιουνίου 2012.Ομολογώ πως ήταν η πρώτη φορά που έβλεπα αυτήν την γιορτή που ονομάζεται ''κούρτα''.Μια ιερή διαδικασία,η οποία γίνεται κάθε χρόνο από τα τέλη του Μάη μέχρι να τελειώσει το κούρεμα όλων των προβάτων.Αυτό μπορεί να διαρκέσει μέχρι και ένα μήνα,ώσπου να τελειώσει  και ο τελευταίος κεχαγιάς με τα κοπάδια του.Τα κούρτα για τον κάθε κεχαγιά διαρκεί από μία μέχρι κάποιες μέρες,ανάλογα με τον αριθμό των προβάτων,αλλά και με την συμμετοχή-βοήθεια άλλων κεχαγιάδων.

γοργοβραστο

      Η διαδικασία ξεκινάει νωρίς το πρωί βάζοντας το γοργόβραστο να γίνεται στα κάρβουνα σιγά-σιγά.Στην προαναφερθείσα περίπτωση ο κ.Μανόλης είχε περίπου 120 πρόβατα με βοήθεια 10 περίπου κουρεφτάδων,δηλ.αυτών που θα κουρεύουν τα πρόβατα.Ξεκινήσαμε την διαδικασία του μαζέματος του κοπαδιού περίπου στις 09:30 με 10:00 το πρωί.Πρώτο τους μέλημα είναι να κουρεύουν τα κριάρια.

    

        Αυτό γινόταν διότι αν τα βάζαν μαζί με τις προβατίνες στο μαντρί θα υπήρχε κίνδυνος να επιτεθούν και να χτυπήσουν τους κουρεφτάδες.Έτσι μια ομάδα 5-6 ατόμων περικύκλωσαν τα κριάρια και τα κούρευαν.Το κοπάδι είχε μόνο  3 κριάρια έτσι η διαδικασία είχε τελειώσει εντός 20 λεπτών.Έπειτα μαζεύτηκαν όλοι οι κουρεφτάδες και μάζεψαν το υπόλοιπο κοπάδι από το βουνό και με συντονισμένες  κινήσεις το οδήγησαν στο μαντρί,το οποίο ήταν δίπλα στο σπίτι του κ.Μανόλη.

    Άλλες φορές αν ήταν λίγο τυχεροί πήγαιναν τα ζώα κατευθείαν στο μαντρί.Υπήρχαν περιπτώσεις που τα πρόβατα δεν προχωρούσαν ή ακόμα χειρότερα άλλαζαν  κατεύθυνση με αποτέλεσμα να υπάρχει κάποια καθυστέρηση και φυσικά πολύ τρέξιμο και κούραση.Τελικά μετά από λίγοι ώρα κατάφεραν να τα μαζέψουν  και να τα φέρουν στο μαντρί.Εφόσον τα μάντρωσαν,τα χώρισαν σε τρεις(3) ομάδες για να μπορούν πιο εύκολα να τα κουρεύουν.Έτσι ξεκίνησαν το κούρεμα και οι ομάδες σε κλίμα συναγωνισμού τελούσαν  την όμορφη γιορτή,την οποία ονόμαζαν κούρτα.Ο συναγωνισμός φαινόταν από τα διάφορα πειράγματα δια λόγου που γινόταν την ώρα του κουρέματος.

Οι τρεις ομάδες.

      Η ομάδα που θα τελείωνε πρώτη θα σερβιριζόταν από τις γυναίκες με ούζο ή τσίπουρο και νερό.Αυτό γινόταν και με τις υπόλοιπες ομάδες,αλλά οι πρώτοι που τελείωναν,καυχιόντουσαν για την πρωτιά τους.Πρέπει να επισημάνουμε σ' αυτό το σημείο  ότι κάποιος πέραν των κουρεφτάδων γυρνούσε από ομάδες σε ομάδα και με τσουβάλια μάζευε  το μαλλί από τα κουρέματα,είτε για την διευκόλυνση των υπολοίπων,είτε για την επεξεργασία και κατεργασία του μαλλιού.
      Δύο πράγματα που με κάνανε εντύπωση καθώς κούρευαν,ήταν τα ''σημάδια'' και το ''σαμάρι''.Ο κ.Βασίλης,ένας εκ των κουρεφτάδων,με έδειξε και με εξήγησε για τις δύο αυτές καταστάσεις.Πρέπει να αναφέρουμε ότι και οι δύο μέθοδοι αφορούν την προστασία των ζώων και έχουν τις ρίζες τους στα παλαιά χρόνια της Σαμοθράκης.Ας ξεκινήσουμε λοιπόν και να εξηγήσουμε τα ''σημάδια''.Ο κάθε κεχαγιάς βάζει ένα σημάδι στα αυτιά του κοπαδιού του.Αυτό το σημάδι διαφέρει από το αριστερό με το δεξί αυτί,αλλά είναι ίδιο σ' όλα τα ζώα του κοπαδιού,δηλ. όλα τα αριστερά αυτιά έχουν το ίδιο σημάδι.

Σημάδι.

     Το σημάδι είναι το κόψιμο του αυτιού σε συγκεκριμένο σχέδιο και σχήμα.Αυτό δηλώνεται στην τοπική αυτοδιοίκηση και λειτουργεί ως κωδικός για να για να ξεχωρίσει το ένα κοπάδι από το άλλο.Στην σημερινή εποχή και ιδίως σε οργανωμένες φάρμες τοποθετούν ταμπελάκια.Ο κ.Βασίλης μ' είπε ότι στα ζώα που είναι ελεύθερα στο βουνό,όπως αυτά της Σαμοθράκης,είναι πολύ επικίνδυνα αν τα βάλουν ταμπελάκια.Διότι το ταμπελάκι τοποθετείτε στο αυτί με καρφί,ίδιο μ' αυτό που πεταλώνουν τα άλογα.Έτσι υπάρχει κίνδυνος μόλυνσης και επίσης αν το πρόβατο σκαλώσει με το ταμπελάκι σε φράχτη ή θάμνους δεν κουνιέται,πέφτει κάτω και ψοφάει.

    Η δεύτερη μέθοδος για την προστασία των ζώων είναι το ''σαμάρι''.Τα πρόβατα είναι ήσυχα ζώα σε αντίθεση με τα κατσίκια.Έχουν την τάση να κρύβουν  το μπροστινό μέρος του σώματος τους και ιδίως το κεφάλι,νομίζοντάς τα ότι είναι ασφαλές.

Σαμάρι.

   Οι κουρεφτάδες αφήνουν ένα μέρος ακούρευτο πάνω από τα πίσω πόδια,στο σημείο των νεφρών.Όταν βρέχει ή ρίχνει χαλάζι το πρόβατο συμπεριφέρεται όπως είπαμε παραπάνω,δηλ.κρύβει το κεφάλι του αισθάνοντας ασφάλεια από την βροχή ή το χαλάζι.Έτσι το πίσω μέρος εκτίθεται στις καιρικές συνθήκες με αποτέλεσμα να πληγώσει το εξ ολοκλήρου κουρεμένο ζώο.Επομένως θέλοντας να προστατέψουν το ζώο,αφήνουν αυτό το σημείο ακούρευτο.

Αρ.ο κ.Ηλίας μαζεύει το μαλλί.

        Η γιορτή αυτή των κούρτων τελειώνει με φαγοπότι.Γοργόβραστο,ρύζι και φυσικά τσίπουρο ντόπιο από το όμορφο νησί της Σαμοθράκης.Φεύγοντας ευχηθήκαμε στους κουρεφτάδες να' ναι γεροί,δυνατοί και του χρόνου με υγεία,πάλι να βοηθήσουν.Στον κ.Μανόλη δώσαμε την ευχή να έχει υγεία και του χρόνου να τα χιλιάσει.

Φαγοπότι στο τέλος.

Share